.
.
.

Open en eerlijk: de Rechtspraak in gesprek met jongeren

17/07/2019

De Raad van de Rechtspraak organiseerde samen met Schuldenlab070, 125procent en de jeugdombudsman begin juni een dialoogsessie voor jong volwassenen, rechters en andere professionals. Jongeren gingen hierbij in gesprek met medewerkers van de Raad van de Rechtspraak en de jeugdombudsman over de ervaringen van jongeren met de Rechtspraak. Het leverde mooie en eerlijke inzichten op vanuit hun belevingswereld waarbij zij tips gaven hoe de benaderingswijze en omgang met jongeren binnen de Rechtspraak beter op hen kan worden afgestemd.

Schuldenproblematiek en rechtspraak
De rechtspraak maakt zich zorgen over burgers die zich moeilijk staande kunnen houden in onze samenleving. Een deel van deze burgers zijn betrokken bij juridische procedures en komen soms herhaaldelijk in aanraking met de Rechtbank. Als het om schuldenzaken gaat, frustreert het rechters dat het vonnis meestal niet bijdraagt aan een oplossing, maar het de problematiek eerder lijkt te vergroten. Daar wil de Rechtspraak verandering in aanbrengen, onder andere door het gesprek met jongeren aan te gaan. Wat is hun ‘point of view’, wat is voor hen belangrijk en wat kan de Rechtspraak hiervan meenemen in optimalisatie van beleid aangaande jongeren?

Ingewikkeld en moeilijk
Jongeren vinden het moeilijk vat te krijgen op de Rechtspraak. Er is geen duidelijk beeld bij jongeren  waar de Rechtspraak nu voor staat. Schuldeisers, incasseurs, deurwaarders en de Rechtbank lopen voor jongeren volledig in elkaar over. De communicatie en informatie vanuit de Rechtspraak vinden ze lastig te begrijpen en wordt gevoeld als een laatste stap in de incassoprocedure. “Ze hebben verloren als het tot een dagvaarding komt”. De jongeren willen graag duidelijke en concrete informatie vanuit de Rechtbank. Waarbij de focus ligt op begeleiding en ondersteuning. Daarbij informatie liefst (ook) in beeld en geluid.

Partijdig
Jongeren denken vaak dat de rechter onderdeel is van de overheid en weten niet dat de Rechtspraak  onafhankelijk is en ze daarin juist kan adviseren en helpen. De rechter wordt echt ervaren als de laatste schakel van een incassotraject. Er wordt door schuldeisers vaak ook gedreigd met een gang naar de rechter, wat dit beeld voedt. Terwijl juist deze rechter de jongere als onafhankelijk instituut uitnodigt en kan bijstaan. Een dagvaarding ontvangen en de gang naar de rechtbank moeten maken intimideert de jongeren. De zitting zelf wordt gezien als zakelijk en afstandelijk, onpersoonlijk. En te moeilijk.

Laagdrempelig en betrokken
Voor de rechter is het belangrijk om te weten met welke problemen een jongere te maken heeft. Jongeren vinden het lastig om dit aan iemand die ze niet kennen en in deze context aan te geven. Ook het zelf aangeven van de samenhang tussen alle problemen is (te) lastig. Wat jongeren hierbij belemmert is het gebrek aan tijd bij een zitting en het feit dat de zitting openbaar is. Er zitten allemaal mensen op de tribune te wachten op hun beurt. Dit jaagt jongeren op en geeft een onveilig gevoel. Gevoel niet open te kunnen zijn. Waardoor de jongeren hun verhaal daar ook niet willen delen. De jongeren suggereren een voorgesprek, waarbij bijvoorbeeld iemand is betrokkenen die jongere al kent, de weg kent binnen de rechtbank en de rechter kan Informeren. Bijvoorbeeld de begeleider van het schuldentraject. Of iemand binnen de rechtbank die concreet de tijd kan nemen en een vertaalslag kan maken naar concrete adviezen en acties.

Tips en wensen
De jongeren gaven ook nog een paar andere waardevolle tips:

  • een website voor jongeren met video, infographics en stappenplannen als je (dreigt) in de schulden te komen,
  • een besloten zitting; privacy is belangrijk.
  • meer hulp, benadering niet vanuit het oogpunt ‘schuldig’, maar het oogpunt ‘perspectief’ en oplossingen.
  • duidelijke brieven met een stappenplan,
  • een regeling waardoor je met werken je schuld kan aflossen.

Wat vonden de professionals?
Deze bijeenkomst geeft een open en eerlijke inkijk in de leefwereld van jongeren met schulden. Het is opvallend om te zien dat jongeren eigenlijk geen idee hebben wat de Rechtspraak inhoudt en wie er ‘achter welk deurtje zit’. Communicatie moet duidelijker en meer aansluiten bij de leefwereld van de jongeren. Dat betekent meer beeld en korte concrete informatie met duidelijke stappen. Opvallend en zorgelijk is de beleving bij jongeren dat de Rechtspraak partijdig is. Waarbij de jongeren uitspreken dat de Rechtspraak de jongeren meer zouden moeten ‘ontzorgen’ en inzetten op de oplossing van het probleem. Een knelpunt zien de rechters bij de wens van jongeren om tot een gesloten zitting te komen, dit zou in strijd zijn met de wet op openbaar bestuur. Maar zeker een wens die wordt meegenomen om verder te verkennen!